Lạm Dụng Kháng Sinh – Khi Sự Thuận Tiện Trở Thành Rủi Ro Thầm Lặng

Một câu chuyện không còn xa lạ

Kháng sinh là một trong những phát minh y học vĩ đại nhất thế kỷ 20, từng góp phần cứu sống hàng triệu người khỏi những căn bệnh truyền nhiễm tưởng chừng vô phương cứu chữa. Tuy nhiên, khi kháng sinh bị lạm dụng – dù trong y học hay trong nông nghiệp – thì chính “vũ khí bảo vệ” này có thể trở thành mối nguy thầm lặng, đe dọa sức khỏe cộng đồng theo cách mà ít ai để ý đến trong đời sống thường nhật.

Tại Việt Nam, tình trạng kháng thuốc kháng sinh đang ở mức đáng báo động. Từ năm 2020 đến 2023, gần 270.000 người đã tử vong vì kháng thuốc – tương đương khoảng 70.000 ca mỗi năm, một con số phản ánh rất rõ hậu quả nghiêm trọng của việc dùng kháng sinh không đúng cách. Đây không còn là vấn đề chuyên môn y tế, mà đã trở thành một nguy cơ hiện hữu trong từng gia đình, từng bữa ăn, từng toa thuốc quen thuộc.

📊Việt Nam và những con số đáng suy ngẫm

Thống kê nổi bật	Giá trị/ Thời điểm	Nguồn
Ca tử vong do kháng thuốc (2020–2023)	Gần 270.000 người	Dân Trí – BV Nhi Đồng TP HCM
Trang trại lợn sử dụng kháng sinh trong thức ăn	68%	NguoiNuoi.net
Bác sĩ kê kháng sinh không hợp lý	Gần 50%	BV Nhi Đồng TP HCM
Thống kê nổi bật	Giá trị/ Thời điểm	Nguồn
Ca tử vong do kháng thuốc (2020–2023)	Gần 270.000 người	Dân Trí – BV Nhi Đồng TP HCM
Trang trại lợn sử dụng kháng sinh trong thức ăn	68%	NguoiNuoi.net
Bác sĩ kê kháng sinh không hợp lý	Gần 50%	BV Nhi Đồng TP HCM
Người dân tự ý mua và sử dụng kháng sinh không kê đơn	Khoảng 88% tại nông thôn, 59% tại đô th	CESTI TP.HCM

Khi kháng sinh không còn là lựa chọn cuối cùng

Trong chăn nuôi, kháng sinh vẫn đang được sử dụng như một giải pháp “tiện lợi” để phòng bệnh và kích thích tăng trưởng. Thực tế cho thấy, có đến 68% trang trại nuôi lợn và hơn 70% trang trại gia cầm tại Việt Nam vẫn trộn kháng sinh vào thức ăn chăn nuôi. Điều này giúp vật nuôi lớn nhanh, giảm chi phí điều trị – nhưng đồng thời khiến kháng sinh tồn dư trong thịt, trứng, sữa, và phát tán ra môi trường đất, nước. Không ít nghiên cứu đã cảnh báo rằng chính sự tồn dư này là tác nhân góp phần hình thành vi khuẩn kháng thuốc – loại vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể người qua đường tiêu hóa mà không dễ dàng bị tiêu diệt bằng thuốc thông thường.

Ở khía cạnh cộng đồng, thói quen sử dụng thuốc kháng sinh cũng đáng lo không kém. Khảo sát năm 2023 cho thấy có tới 88% người dân ở khu vực nông thôn và 59% ở đô thị từng mua kháng sinh mà không cần đơn thuốc. Việc tự ý dùng thuốc, nghe theo lời khuyên truyền miệng, hoặc ngưng sử dụng khi “cảm thấy đỡ” đang khiến hiệu quả điều trị bằng kháng sinh suy giảm đáng kể. Khi thuốc không còn hiệu lực, những bệnh lẽ ra đơn giản lại có thể kéo dài, tái phát hoặc trở nặng – gây tốn kém, rủi ro và gánh nặng lên hệ thống y tế.

Tiêu dùng có nhận thức – từ hành vi nhỏ đến thay đổi lớn

Thói quen đọc nhãn mác sản phẩm - bước đầu của tiêu dùng có trách nhiệm

Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc làm chậm lại tiến trình kháng thuốc. Không chỉ dừng lại ở việc dùng thuốc theo đơn, mà còn thể hiện ở từng quyết định lựa chọn thực phẩm mỗi ngày. Khi người tiêu dùng bắt đầu đặt câu hỏi về nguồn gốc thực phẩm, về cách thức chăn nuôi, sản xuất, và chế biến – thì đó cũng là lúc thị trường buộc phải thay đổi.

Việc ưu tiên sử dụng thực phẩm không chứa tồn dư kháng sinh không còn là xu hướng “ăn sạch” nhất thời, mà là một hành vi tiêu dùng có trách nhiệm. Khi chọn mua thịt, trứng, rau hay sữa, ngày càng nhiều người tiêu dùng đang học cách nhìn kỹ nhãn mác, tìm hiểu về chứng nhận chất lượng, và quan tâm đến phương pháp nuôi trồng, sản xuất phía sau mỗi sản phẩm. Đó không chỉ là hành vi bảo vệ sức khỏe cá nhân, mà còn góp phần xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, minh bạch và an toàn hơn cho cộng đồng.

Một sự lựa chọn hôm nay – một lớp bảo vệ cho ngày mai

Kháng sinh không sai. Sai là cách chúng ta đang dùng – và đang để nó hiện diện vô hình trong cả những nơi không cần thiết. Một hành động nhỏ như đọc kỹ thành phần sản phẩm, chọn mua từ nguồn uy tín, hay từ chối thực phẩm không rõ nguồn gốc – có thể là bước đầu tiên để ngăn chặn kháng thuốc.

Sức khỏe cộng đồng không nằm đâu xa. Nó bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ nhất trong đời sống thường ngày – từ chiếc giỏ hàng, từ bữa ăn, và từ chính nhận thức của mỗi người tiêu dùng.

Tại Jeju Milk, chúng tôi tin rằng bảo vệ sức khỏe cộng đồng không nằm ở những tuyên ngôn lớn lao, mà bắt đầu từ từng lựa chọn nhỏ mỗi ngày. Từ cách nuôi bò không kháng sinh, không hormone tăng trưởng, đến việc kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng sữa đầu ra – tất cả đều nhằm mang đến một sản phẩm tinh khiết – minh bạch – an toàn cho người tiêu dùng.

Mỗi hộp sữa Jeju Milk không chỉ là nguồn dinh dưỡng, mà còn là lời cam kết bền vững: vì một thế hệ khỏe mạnh, và một tương lai không đánh đổi.